10روش موثر برای پیشگیری از تشکیل سنگ کلیه و کاهش فاکتورهای ریسک
10 روش موثر برای پیشگیری از تشکیل سنگ کلیه و کاهش فاکتورهای ریسک
جهت دریافت نوبت از مرکز سنگ شکنی برون اندامی بیمارستان مادر مشهد تماس بگیرید.
مقدمه: چرا پیشگیری از تشکیل سنگ کلیه مهم است؟
سنگ کلیه یکی از شایعترین علل درد شدید پهلو و اورژانسهای اورولوژی است و بسیاری از بیماران بعد از یک بار تجربه، نگران عود مجدد آن هستند. بههمین دلیل، پیشگیری از تشکیل سنگ کلیه برای افرادی که استعداد ژنتیکی، سابقه خانوادگی یا عادات غذایی نامناسب دارند، اهمیت دوچندانی پیدا میکند. اگر بهجای تمرکز صرف بر درمان، روی کاهش فاکتورهای خطر کار کنیم، میتوانیم احتمال نیاز به سنگشکنی و جراحی را بهطور قابل توجهی کاهش دهیم.
در این مقاله، ۱۰ اصل طلایی برای پیشگیری از تشکیل سنگ کلیه را همراه با مهمترین فاکتورهای ریسک توضیح میدهیم تا بتوانید با یک برنامه روزمره قابل اجرا، از کلیههای خود محافظت کنید. در پایان هم یک مسیر پیشنهادی برای ارتباط با متخصص و آشنایی با روشهای درمانی در سایت اصلی سنگشکنی ارائه میشود.
۱. نوشیدن مایعات کافی؛ اولین قدم پیشگیری از تشکیل سنگ کلیه
کمبود مصرف مایعات یکی از مهمترین عوامل تشکیل سنگ کلیه است، زیرا ادرار غلیظ، محیط ایدهآلی برای تجمع املاح و کریستال شدن آنها فراهم میکند. برای پیشگیری از تشکیل سنگ کلیه توصیه میشود آنقدر آب بنوشید که حجم ادرار روزانه شما حدود ۲ لیتر باشد و رنگ ادرار شفاف یا زرد بسیار روشن بماند.
نکات عملی:
-
یک بطری ۱ تا ۱/۵ لیتری همیشه کنار دست خود داشته باشید.
-
مصرف مایعات را در طول روز پخش کنید، نه اینکه یکباره حجم زیادی آب بنوشید.
-
در هوای گرم، هنگام کار سنگین یا ورزش، برای پیشگیری از تشکیل سنگ کلیه حتماً مصرف آب را افزایش دهید، چون تعریق زیاد باعث کمآبی بدن میشود.
استفاده از دمنوشهای ملایم، آب طعمدارشده با لیمو یا خیار و نوشیدنیهای بدون قند نیز میتواند در کنار آب معمولی به شما کمک کند، اما نوشیدنیهای شیرین گازدار نباید جایگزین آب شوند.
۲. کاهش مصرف نمک؛ کنترل سدیم برای محافظت از کلیهها
رژیم غذایی پرنمک، باعث افزایش دفع سدیم و همزمان افزایش دفع کلسیم از ادرار میشود و این وضعیت، خطر تشکیل سنگهای کلسیمی را بالا میبرد. یکی از پایههای مهم پیشگیری از تشکیل سنگ کلیه، کاهش مصرف نمک و غذاهای پرسدیم است تا کلسیم کمتری در ادرار تجمع پیدا کند.
برای کاهش مصرف سدیم:
-
نمکدان را از سر سفره حذف کنید و بهجای افزودن نمک، از چاشنیهای گیاهی، آبلیمو و سبزیهای معطر استفاده کنید.
-
مصرف غذاهای کنسروی، سوسیس و کالباس، فستفود، چیپس، پفک و تنقلات شور را محدود کنید.
-
برای پیشگیری از تشکیل سنگ کلیه برچسب مواد غذایی صنعتی را بخوانید و محصولات کمسدیم را انتخاب کنید.
این تغییر ساده، علاوه بر کاهش خطر سنگ کلیه، در کنترل فشارخون و سلامت قلب و عروق نیز نقش مؤثری دارد.
۳. تعادل در مصرف پروتئین حیوانی؛ پرهیز از افراط در گوشت
مصرف زیاد پروتئین حیوانی (گوشت قرمز، مرغ، فرآوردههای گوشتی) با افزایش اسید اوریک، کاهش pH ادرار و افزایش دفع کلسیم، زمینه تشکیل انواع سنگهای کلیوی را فراهم میکند. متخصصان تغذیه و اورولوژی تاکید میکنند که برای پیشگیری از تشکیل سنگ کلیه باید در مصرف پروتئین حیوانی اعتدال داشته باشید.
در عمل یعنی:
-
مقدار گوشت قرمز و مرغ را به حد متعادل روزانه محدود کنید (طبق توصیه پزشک و شرایط فردی).
-
بخشی از پروتئین مورد نیاز را از منابع گیاهی مانند حبوبات، عدس، لوبیا و مغزها تأمین کنید که در برخی مطالعات نقش محافظتی بیشتری داشتهاند.
-
برای پیشگیری از تشکیل سنگ کلیه از رژیمهای بسیار پرپروتئین و نامتوازن خودسرانه پرهیز کنید، بهخصوص اگر سابقه سنگ کلیه دارید.
این تعادل به کنترل اسید اوریک، کاهش اشباع املاح در ادرار و در نتیجه کاهش خطر تشکیل سنگ کمک خواهد کرد.
۴. مصرف کافی کلسیم غذایی؛ نه کمتر، نه بیشتر
برخلاف تصور رایج، حذف کامل لبنیات و کلسیم غذایی برای پیشگیری از تشکیل سنگ کلیه روش درستی نیست و حتی میتواند در بعضی افراد خطر تشکیل سنگ را افزایش دهد. دریافت کلسیم مناسب از رژیم غذایی (نه مصرف خودسرانه مکملها) کمک میکند اگزالات در روده به کلسیم متصل شود و کمتر به ادرار راه پیدا کند، در نتیجه احتمال تشکیل سنگ اگزالات کلسیم کاهش مییابد.
نکات مهم:
-
طبق توصیههای کلی، اغلب بزرگسالان به حدود ۱۰۰۰ میلیگرم کلسیم در روز از منابع غذایی نیاز دارند، مگر اینکه پزشک برای شما عدد دیگری تعیین کرده باشد.
-
بهترین منابع کلسیم برای پیشگیری از تشکیل سنگ کلیه شامل شیر، ماست، دوغ کمنمک و برخی سبزیجات و مغزها هستند.
-
از مصرف خودسرانه مکملهای پرکلسیم بدون نظر پزشک خودداری کنید، چون مصرف بیش از حد میتواند خطر سنگ کلیه را افزایش دهد.
تنظیم دریافت کلسیم باید حتماً بر اساس نوع سنگ، آزمایش ادرار ۲۴ ساعته و نظر متخصص انجام شود.
۵. کاهش غذاهای پر اگزالات برای برخی افراد
بخشی از سنگها از نوع اگزالات کلسیم هستند و در این موارد، کاهش مصرف غذاهای بسیار پر اگزالات، همراه با مصرف کافی کلسیم غذایی، میتواند به پیشگیری از تشکیل سنگ کلیه کمک کند. پزشک ممکن است پس از بررسی نوع سنگ و آزمایشها، محدودیت اگزالات را برای شما توصیه کند.
نمونه غذاهای پر اگزالات:
-
اسفناج، ریواس، چغندر، مغزها، شکلات، چای پررنگ، نوشیدنیهای حاوی کاکائو.
-
اگر سابقه سنگ اگزالات کلسیم دارید، ممکن است لازم باشد این موارد را محدود، و نه لزوماً کاملاً حذف کنید.
در همین حال، رژیم غذایی سرشار از میوه و سبزیجات متنوع (با درنظر گرفتن توصیه پزشک درباره اگزالات) به قلیاییتر شدن ادرار و پیشگیری از تشکیل سنگ کلیه کمک میکند.
۶. کنترل وزن و افزایش تحرک؛ مقابله با چاقی و کمتحرکی
چاقی، شاخص توده بدنی بالا و دورکمر زیاد با افزایش خطر تشکیل سنگ کلیه در مطالعات مختلف همراه بوده است. همچنین کمتحرکی، بهویژه در دورههای طولانی استراحت یا بیحرکتی، باعث برداشت بیشتر کلسیم از استخوان و افزایش دفع کلسیم در ادرار میشود.
برای پیشگیری از تشکیل سنگ کلیه:
-
یک برنامه کاهش وزن تدریجی با کمک تغذیه سالم و فعالیت بدنی منظم تنظیم کنید.
-
روزی حداقل ۳۰ دقیقه پیادهروی تند، دوچرخهسواری یا شنا میتواند علاوه بر کاهش وزن، به بهبود عملکرد کلیهها کمک کند.
-
از رژیمهای سخت، بسیار کمکالری و نامتوازن خودسرانه که ممکن است تعادل الکترولیتها و مواد معدنی را بههم بزند، برای پیشگیری از تشکیل سنگ کلیه اجتناب کنید.
ترکیب تحرک منظم و تغذیه متعادل، نه تنها برای پیشگیری از سنگ کلیه، بلکه برای سلامت عمومی بدن ضروری است.
۷. شناسایی و کنترل بیماریهای زمینهای و داروها
بسیاری از بیماران فقط روی رژیم غذایی تمرکز میکنند، درحالیکه بعضی بیماریهای زمینهای مانند پرکاری پاراتیروئید، نقرس، برخی بیماریهای رودهای و اختلالات متابولیک نیز میتوانند خطر تشکیل سنگ کلیه را افزایش دهند. همچنین بعضی داروها و مکملها (مثلاً برخی مکملهای کلسیم یا ویتامین ث در دوزهای بالا) در موارد خاص ممکن است ریسک را بیشتر کنند.
برای پیشگیری از تشکیل سنگ کلیه:
-
اگر سابقه خانوادگی سنگ کلیه، نقرس، بیماریهای رودهای یا اختلالات غددی دارید، حتماً این موضوع را با اورولوژیست و متخصص داخلی مطرح کنید.
-
از مصرف خودسرانه داروها و مکملها، بهخصوص در دوز بالا، بدون نظر پزشک پرهیز کنید.
-
در صورت تشکیل مکرر سنگ کلیه، بررسیهای تخصصیتر مانند آزمایش ادرار ۲۴ ساعته، ارزیابی متابولیک و سنجش هورمونها برای پیشگیری از تشکیل سنگ کلیه توصیه میشود.
تشخیص و درمان صحیح بیماری زمینهای میتواند احتمال عود سنگ کلیه را به شکل چشمگیری کاهش دهد.
۸. مدیریت استرس و اصلاح عادات روزمره
استرس مزمن، خواب ناکافی، تغذیه نامنظم و استفاده زیاد از غذاهای آماده همگی بر سبک زندگی اثر گذاشته و میتوانند بهطور غیرمستقیم خطر تشکیل سنگ کلیه را افزایش دهند. در مقابل، ایجاد عادات سالم و پایدار، بخش مهمی از پیشگیری از تشکیل سنگ کلیه است.
پیشنهادهای عملی:
-
برنامه منظمی برای خواب کافی شبانه تنظیم کنید، چون تنظیم هورمونها و عملکرد کلیهها با ریتم خواب و بیداری مرتبط است.
-
غذای خانگی سالم همراه خود ببرید تا وابستگی به فستفود و غذاهای پرنمک و پرچرب کمتر شود.
-
عادات سالم مثل روزی نیم ساعت پیادهروی، مصرف بیشتر سالاد و سبزیجات و میانوعدههای سالم (میوه، مغزها) را به سبک زندگی خود اضافه کنید؛ این عادات به طور کلی در پیشگیری از تشکیل سنگ کلیه و سایر بیماریهای متابولیک مؤثرند.
کاهش استرس با تکنیکهایی مثل تنفس عمیق، مدیتیشن، ورزش و مدیریت زمان نیز میتواند به بهبود سبک زندگی و رعایت بهتر توصیههای پزشکی کمک کند.
۹. شناخت دقیق فاکتورهای ریسک و پایش مستمر
برای اینکه پیشگیری از تشکیل سنگ کلیه هدفمند باشد، باید فاکتورهای ریسک اصلی خود را بشناسید و آنها را در طول زمان کنترل کنید. برخی از مهمترین فاکتورهای خطر عبارتاند از:
-
سابقه خانوادگی سنگ کلیه.
-
کممصرفی مزمن مایعات و زندگی در اقلیمهای گرم.
-
چاقی، کمتحرکی و سبک زندگی بیحرکت.
-
رژیم پرنمک، پرپروتئین حیوانی و پر اگزالات.
-
بیماریهای زمینهای مانند نقرس، پرکاری پاراتیروئید و برخی بیماریهای رودهای.
-
افزایش سن و برخی داروهای خاص.
پیشنهاد میشود افرادی که یکی یا چند مورد از این فاکتورها را دارند، با پزشک خود درباره برنامه اختصاصی پیشگیری از تشکیل سنگ کلیه مشورت کنند و در فواصل زمانی توصیهشده، آزمایشهای لازم را تکرار نمایند.
۱۰. پیگیری تخصصی و آشنایی با درمانهای موجود
حتی اگر روی پیشگیری از تشکیل سنگ کلیه تمرکز کردهاید، باز هم ممکن است در برخی شرایط (مثلاً زمینه ژنتیکی قوی) سنگ تشکیل شود و نیاز به ارزیابی و درمان تخصصی داشته باشید. آشنایی با روشهای مختلف درمان سنگ کلیه و مراجعه به مراکز معتبر، به شما کمک میکند بهترین تصمیم درمانی را بگیرید.
در سایت اصلی «سنگ شکنی تخصصی بیمارستان مادر مشهد»، انواع روشهای درمان سنگ کلیه مانند ESWL، TUL، PCNL، درمان دارویی و روشهای کمتهاجمی توضیح داده شده و میتوانید برای انتخاب روش مناسب، از مطالب و راهنماهای تخصصی استفاده کنید. همچنین اگر با وجود رعایت نکات پیشگیری از تشکیل سنگ کلیه همچنان دچار درد، هماچوری (خون در ادرار) یا علائم انسداد هستید، باید هرچه سریعتر برای ارزیابی دقیق به اورولوژیست مراجعه کنید.
برای رزرو نوبت در https://sangshekani.com/ تماس بگیرید.
0 دیدگاه برای مطلب 10روش موثر برای پیشگیری از تشکیل سنگ کلیه و کاهش فاکتورهای ریسک ارسال شده :